มะละกอ (Papaya) เป็นไม้ผลชนิดหนึ่ง สูงประมาณ 5-10 เมตร มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลาง ผลดิบมีสีเขียว เมื่อสุกแล้วเนื้อในจะมีสีเหลืองถึงส้ม นิยมนำ มารับประทานทั้งสดและนำไปปรุงอาหาร เช่น ส้มตำ ฯลฯ หรือนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ก็ได้
ลักษณะทั่วไป
มะละกอเป็นไม้ล้มลุก (บางครั้งอาจเข้าใจผิดว่าเป็นไม้ยืนต้น) ใบมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว 5-9 แฉก เกาะกลุ่มอยู่ด้านบนสุดของลำต้น ภายในก้านใบและใบมียางเหนียวสีขาวอยู่ มะละกอบางต้นอาจมีดอกเพียงเพศเดียว แต่บางต้นอาจมีดอกได้ทั้งสองเพศก็ได้ ผลเป็นรูปรี อาจหนักได้ถึง 9 กิโลกรัม ผลดิบมีสีเขียว และมีน้ำยางสีขาวสะสมอยู่ที่เปลือก ส่วนผลสุก เนื้อในจะมีสีเหลืองถึงส้ม มีเมล็ดสีดำเล็ก ๆ อยู่ภายในกินไม่ได้
พันธุ์มะละกอ
มะละกอแม้จะไม่ใช่พืชพื้นเมืองดั้งเดมของไทยก็ตามแต่ก็เข้านำมาปลุกกันนานแล้ว จนกลายเป็นพรรณพืชพื้นเมืองไป ในขณะเดียวกันก็มีผู้นำพันธุ์ใหม่ๆในที่ต่างๆเข้ามาปลูกอยู่เรื่อยๆ และโดยที่ธรรมชาติของมะละกอนั้นเป็นพืชที่ผสมข่ามต้นข้ามดอกได้ง่าย และการขยายพันธุ์ก็นิยมวิธีเพาะเมล็ดเพียงอย่างเดียว เมล็ดที่ใช้เพาะก็ได้มาจากการผสมโดยธรรมชาติ จึงทำให้มะละกอกลายพันธุ์ไปเรื่อยๆ และเป็นเรื่องที่ค่อนข้างจะยากมากที่จะรักษาพันธุ์มะละกอให้เป็นพันธุ์แท้ตลอดไป นอกจากจะปลูกมะละกอพันธุ์เดียวกันมากๆในพื้นที่กว้างขวางหรือปลูกให้ไกลจากพันธุ์อื่นๆหรือการพยามที่จะดำรงรักษาพันธุ์เพื่อให้มะละกอคงสภาพพันธุ์เดิมของผู้ปลูกเองปัจจุบันจะเห็นได้ว่าบ้านเรามีพันธุ์มะละกอพันธุ์ต่างๆมากมายและแต่ละพันะไม่ค่อยมีความสม่ำเสมอในสายพันธุ์มากนัก จนแยกไม่ค่อยออกว่าเป็นพันธุ์อะไรแน่ ชื่อเรียกพันธุ์ต่างๆก็มากมายเช่นกัน ทั้งที่เป็นที่รู้จักกันดีทั้งประเทศและชื่อที่รู้จักกันเฉพาะในท้องถิ่นรวมทั้งมีการตั้งชื่อพันธุ์ใหม่ๆที่เห็นว่ามีลักษณะแตกต่างไปจากพันธุ์อื่นขึ้นมาอีกเรื่อยๆเช่นกัน พันธุ์มะละกอที่จะกล่าวถึงนี้จะกล่าวถึงพันธุ์ที่ปลูกกันมาก หรือรู้จักกันทั่วไป ซึ่งมีดังนี้คือ
- พันธุ์ต่างประเทศมะละกอพันธุ์ต่างประเทศที่นำเข้ามาปลูกในเมืองไทยมานานแล้วและยังคงพบเห็นอยู่ในปัจจุบันมีอยู่หลายพันธุ์เช่น
- พันธุ์โกโก้ ลักษณะเด่นของพันธุ์นี้คือ ก้านใบจะเป็นสีม่วงเข้มหรือสีดำ ผลใหญ่เมื่อสุกเนื้อออกสีแดง เนื้อแข็งหนารสหวาน เป็นที่นิยมของผู้บริโภคในสมัยก่อน
- พันธุ์ฮาวาย ลักษณะผลโต เนื้อหนา เมื่อสุกเนื้อเป็นเนื้อสีเหลือง เป็นที่นิยมกันมากในสมัยก่อนเช่นเดียวกัน
- พันธุ์โกโก้ เป็นพันธุ์ที่นิยมปลูกกันมากพันธุ์หนึ่งพันธุ์โกโก้ที่ปลุกกันในปัจจุบันมีทั้งก้านใบสีน้ำตาลเข้มหรือสีม่วงเข้มหรือสีเขียวอ่อน พวกที่ก้านสีเขียวอ่อน หรือสีเขียวจะสังเกตเห็นจุด
ประสีม่วงตามบริเวณลำต้นได้ชัดเจน โดยเฉพาะในขณะต้นอายุไม่มาก พันธุ์ โกโก้ เป็นพันธุ์ที่นิยมบริโภคผลสุก ขนาดของผลขนาดเล็ก ปานกลางผลค่อนข้างยาวผิวเกลี้ยงเป็นมัน ปลายผลใหญ่ หัวผลเรียว เนื้อแน่นหนาเนื้อสีแดง หรือสีชมพูเข้มรสหวานอร่อยเป็นพันธุ์ที่ออกดอกติดผลเร็ว ต้นเตี้ย อวบแข็งแรง
ประโยชน์
นอกจากการนำมะละกอไปรับประทานสด ๆ แล้ว เรายังสามารถนำไปปรุงอาหาร เช่น ส้มตำ แกงส้ม ฯลฯ หรือนำไปหมักเนื้อให้นุ่มได้อีกด้วย เพราะในมะละกอมีเอนไซม์ชนิดหนึ่งเรียกว่า พาเพน (Papain) ซึ่งสามารถนำเอนไซม์ชนิดนี้ไปใส่ในผงหมักเนื้อสำเร็จรูป บางครั้งนำไปทำเป็นยาช่วยย่อยสำหรับผู้ที่มีปัญหาอาหารไม่ย่อยก็ได้
แหล่งที่มา http://www.pm.ac.th/wbivrj/Papaya/p6.htm
